Sir Winston Leonard Spencer Churchill urodził się 30
listopada 1874 r. w pałacu Blenheim w pobliżu Oksfordu, w Anglii,
w rodzinie arystokratycznej o długich tradycjach politycznych. Był
synem lorda Randolpha Churchilla i wnukiem siódmego księcia
Marlborough. Winston Churchill uczęszczał do ekskluzywnej
prywatnej szkoły w Harrow i już będąc chłopcem marzył o
karierze wojskowej. Ponieważ nie dostał się do akademii wojskowej
w Sandhurst, ojciec posłał go na naukę do prywatnego
korepetytora. Za trzecim razem zdał egzaminy do akademii. W 1895 r.
został oficerem kawalerii i w 1896 r. brał udział jako ochotnik
po stronie Hiszpanii w walkach z powstańcami kubańskimi. Był to
dla niego chrzest bojowy. Dalszą służbę odbywał w Indiach i w
Egipcie.
Pałac Blenheim
W 1897 r. Churchill brał udział w walkach przeciwko
rebeliantom muzułmańskim na pograniczu Indii i Afganistanu. W
czasie wojny był również akredytowanym korespondentem londyńskiego
dziennika "Daily Telegraph". W 1898 roku opublikował swoją
pierwszą książkę "The story of the Malakand Field Force"
i w lipcu tego samego roku udało mu się załatwić przeniesienie
do Kairu w Egipcie, gdzie jako korespondent "The Morning
Post" uczestniczył w wyprawie lorda Kitchenera przeciwko
powstańcom sudańskim i walczył w bitwie pod Omdurman 2 września
1898 roku.
W 1899 r. Churchill postanowił zająć się polityką i
odszedł z armii, jednak po wybuchu wojny burskiej w Afryce Południowej,
ponownie jako korespondent wojenny i czynny oficer w regimencie
Lancashire wyjechał do Afryki. Sporą popularność przyniosła mu
ucieczka z więzienia w Pretorii, gdzie był przetrzymywany przez
Burów.
W wieku 25 lat Churchill mając już za sobą doświadczenia
jako żołnierz i dziennikarz bez większych problemów rozpoczął
karierę polityczną. Gdy wrócił do Anglii, kandydował do
parlamentu. W wyborach z 1 października 1900 r., został wybrany
deputowanym do Izby Gmin z ramienia Partii Konserwatywnej. Od tego
momentu Churchill przez 64 lata był członkiem parlamentu. 31 maja
1904 r. Churchill odszedł z Partii Konserwatywnej i wstąpił do
Partii Liberalnej.
W końcu 1905 r. konserwatyści zostali odsunięci od władzy
i Henry Campbell-Bannerman powierzył Churchillowi stanowisko
podsekretarza stanu ds. kolonii. Churchill sprawował kolejno
funkcje ministra handlu, spraw wewnętrznych i w latach 1911-15
pierwszego lorda admiralicji, czyli zwierzchnika brytyjskiej
marynarki wojennej. Doprowadził wówczas do rozbudowy i unowocześnienia
floty, która uzyskała pełną gotowość przed wybuchem I wojny światowej.
Winston Churchill popierał plan zdobycia cieśniny Dardanele
pozostającej wówczas pod kontrolą Turcji i wyłączenia w ten
sposób tego kraju z działań wojennych. Niestety, próby zdobycia
cieśniny nie powiodły się. Po tych wydarzeniach Churchill otrzymał
honorową funkcję kanclerza Księstwa Lancester. 11 listopada 1915
r. Churchill wycofał się z życia politycznego i wyjechał do
Francji, gdzie jako oficer brał bezpośredni udział w walkach na
froncie.
Churchill wrócił do Anglii w maju 1916 roku. W lipcu
1917 r. stojący na czele koalicyjnego rządu David Lloyd George
powierzył Churchillowi stanowisko ministra do spraw zaopatrzenia
wojsk. Po zakończeniu I wojny światowej Churchill został
sekretarzem stanu ds. wojny i ministrem lotnictwa, a później
sekretarzem ds. kolonii. Odegrał wówczas bardzo ważną rolę w
powołaniu w roku 1922 Wolnego Państwa Irlandzkiego, któremu
przyznano status dominium i członka Brytyjskiej Wspólnoty Narodów.
Po upadku rządu Lloyda George'a w 1922 r. Churchill został
pokonany w wyborach do parlamentu.
W latach międzywojennych aktywnie popierał
antybolszewickie oddziały tzw. białych w Rosji. W latach 1922-24
nie był członkiem parlamentu, a w 1923 roku zerwał z Partią
Liberalną. W 1924 r. stanął do wyborów jako kandydat
antysocjalistyczny popierany przez konserwatystów i ponownie wszedł
do parlamentu jako reprezentant Partii Konserwatywnej. W rządzie
Stanleya Baldwina otrzymał urząd kanclerza skarbu, który sprawował
nieprzerwanie do 1929 roku. Doprowadził wtedy do przywrócenia
parytetu złota i stłumił strajk generalny w 1926 r. W latach
1929-39 ponownie wycofał się z życia politycznego przede
wszystkim ze względu na ugodową politykę Neville'a Chamberlaina
względem Niemiec. Nie poproszono go o udział w Rządzie Narodowym
(utworzonym w 1931 r.). W kolejnych latach aż do 1940 ani premier
Baldwin ani Chamberlain nie zaproponowali mu współpracy.
W tym okresie Churchill nadal wiele pisał i malował i
coraz bardziej izolował się od polityki. 7 grudnia 1936r.
Churchill wygłosił w Izbie Gmin zgubną, dla planującego ślub z
amerykańską rozwódką Edwarda VIII, przemowę. Przede wszystkim
jednak ostrzeżenia Churchilla co do konieczności zdwojenia wysiłków
na rzecz zbrojeń w obliczu narastającej fali faszyzmu były
sprzeczne z prowadzoną przez rząd polityką ustępstw wobec
Hitlera. Argumenty Churchilla uznano za uzasadnione i coraz więcej
ludzi przyznawało mu rację, gdy mówił o groźbie wojny.
Po wybuchu II wojny światowej w 1939 roku Churchill
ponownie został zaproszony do rządu i znów pełnił urząd
pierwszego lorda admiralicji. Kiedy w maju 1940 roku wojska
niemieckie pustoszyły Europę, król Jerzy VI powierzył mu urząd
premiera i misję powołania gabinetu koalicyjnego. To właśnie
wtedy Churchill wystąpił w Izbie Gmin ze słynną przemową
"Krew, znój, pot i łzy".
Winston Churchill utrzymywał dobre stosunki z prezydentem
USA Franklinem D. Rooseveltem i 14 sierpnia 1941r., na krótko przed
przystąpieniem USA do wojny, obaj politycy podpisali tzw. Kartę
Atlantycką, będącą deklaracją współpracy politycznej obu krajów.
W 1945 r. spotkał się w Jałcie na Krymie ze Stalinem i
Rooseveltem, gdzie trzej przywódcy uzgodnili końcowy plan działań
wojennych przeciw Niemcom i dokonali podziału stref wpływów w
powojennej Europie. 8 maja 1945 r. ogłoszono bezwarunkową
kapitulację Niemiec.
Do dziś trwają dyskusje na temat wkładu Churchilla w
zwycięstwo aliantów. Churchill był zwolennikiem koncepcji
uderzenia na Europę od Bałkanów. Koncepcję tę jednak zarzucono
na konferencji w Teheranie w 1943 r. Churchill starał się
ograniczać wpływy radzieckie również w powojennej Europie, a
jego przemówienie w Fulton 5 marca 1946 r. podważające
postanowienia konferencji poczdamskiej w dziedzinie demilitaryzacji
Niemiec uważane jest za początek zimnej wojny.
23 maja 1945 r. został rozwiązany rząd koalicyjny, a
powołano Rząd Tymczasowy. Po przegranych wyborach Churchill ustąpił
ze stanowiska premiera. Stanął na czele opozycji przewodząc jej w
wyborach w październiku 1951 roku, które przyniosły zwycięstwo
konserwatystom. Po wyborach Churchill ponownie stanął na czele rządu
realizując politykę ograniczania państwowej kontroli gospodarki.
W ostatnich latach urzędowania Churchill mocno podupadł
na zdrowiu i po kilku udarach, w kwietniu 1955r., w wieku 80 lat,
zrezygnował z pełnionej funkcji. Przekonano go, by nie startował
już w wyborach 1964. Zmarł mając 90 lat 24 styczniu 1965 roku,
zaledwie kilka miesięcy po wycofaniu się z życia politycznego.
Sprawiono mu pogrzeb państwowy. Był pierwszym - po księciu
Wellington w 1852 r. - członkiem Izby Gmin pochowanym z takimi
honorami.
Sir Winston Churchill napisał kilka powieści m.in.
"Savrola" (1900 r.) i autobiografię "My Early Life"
(1930 r.). Za pamiętniki z czasów ostatniej wojny "The Second
World War" otrzymał Literacką Nagrodę Nobla w 1953 roku.
Opracował:
Robert Janusz wicehrabia Czekański
Kanclerz Księstwa Sarmacji
Powrót
|
